Puanlar
6
Member
Active member
19 Puanlar
54
0
0
7 günlük aktivite
Sat
Sun
Mon
Tue
Wed
Thu
Fri
Pegasus: Medusa’dan doğan kanatlı atın kahramanlık ve ilhamla ilişkisi
Pegasus, modern kültürde çoğu zaman herhangi bir kanatlı atın adı gibi kullanılır. Antik Yunan anlatılarında ise belirli bir soya, belirli kahramanlara ve farklı olaylara bağlı bir figürdür. Perseus ile Bellerophon’un hikâyeleri onun çevresinde kesişir; sonraki sanat eserlerinde ise Müzler ve ilham temalarıyla birlikte yeniden yorumlanır. Bu bağlantıları ayırmak, tek bir kısa özet içinde birbirine karışan anlatıları daha anlaşılır kılar.
“Pegasus Crowned by a Muse”, Andrea Schiavone’den sonra anonim sanatçıya atfedilen baskı. The Metropolitan Museum of Art, eser no. 27.78.2(106), Harris Brisbane Dick Fund, 1927. Public Domain. Eser, antik mitin sonraki dönemlerdeki sanatsal yorumuna örnektir.
1. Doğum anlatısı ve Medusa bağlantısı
Getty’nin ikonografi kaydı, Pegasus’u Perseus’un Medusa’nın başını kesmesi sırasında onun kanından ortaya çıkan kanatlı at olarak tanımlar. Pegasos yazımı da aynı figür için kullanılır. Bu başlangıç, kanatlı atı Medusa anlatısına bağlar; ancak Pegasus’un sonraki olaylarını otomatik olarak Perseus’un bütün maceralarının parçası haline getirmez. [1]
Mitolojik figürlerin ilişkilerini okurken “doğumuna yol açan olay”, “bineği olduğu kahraman” ve “sonradan ilişkilendirildiği tanrı” gibi farklı bağları ayırmak yararlıdır. Bu ayrım, aynı varlığın birden fazla öyküde görünmesini çelişki sanmamızı da önler.
2. Bellerophon ve Khimaira ile mücadele
Theoi’nin antik metin derlemesinde Pseudo-Apollodoros, Pausanias ve Pseudo-Hyginus gibi yazarların farklı aktarımları bir arada görülebilir. Bellerophon’un Pegasus’a binerek Khimaira’ya karşı savaşması bunların ortak temalarındandır. Athena’nın yardımı, atın dizginlenmesi ve kahramanın mücadelesi, kaynaklara göre farklı ayrıntılarla anlatılır. [2]
Bu çeşitlilik, tek bir modern sahneyi bütün antik kaynaklara mal etmemek gerektiğini gösterir. Bir aktarımda ok ve yay vurgulanırken bir sanat eserinde mızrak veya farklı bir mücadele düzeni öne çıkabilir. Edebî metin ile görsel anlatı aynı olayı farklı araçlarla kurar.
3. Bir içki kabındaki sahne
Getty’nin MÖ 570–565 tarihli Lakonia siyah figürlü kylix kaydı, Pegasus, Bellerophon ve Khimaira’yı aynı kompozisyonda gösterir. Kayıt, Bellerophon’un sağa doğru hareket ederken Khimaira’ya saldırdığını; Pegasus’un dizginlerini tuttuğunu ve atın arkasında şaha kalktığını açıklar. Pegasus ile Khimaira, kahramanın çevresinde görsel karşılıklar oluşturur. [3]
Bu örnekte Pegasus yalnızca üzerinde oturulan bir taşıt değildir; kompozisyonun düzenini kuran figürlerden biridir. Kabın yuvarlak yüzeyi, hareketlerin ve bedenlerin yerleştirilmesini etkiler. Aynı anlatının düz bir resimde, kabartmada ve kap içinde farklı görünmesi bu yüzden şaşırtıcı değildir.
4. Göğe yükselme ve kahramanın sınırı
Theoi’de derlenen Pindaros ve Pseudo-Hyginus aktarımlarında, Bellerophon’un göğe ulaşma girişimi ve attan düşüşü yer alır. Ayrıntılar aynı değildir; bazı metinler kahramanın sınırı aşma isteğini, bazıları ise uçuşun sonucunu öne çıkarır. Pegasus’un Zeus’la ve göksel alanla ilişkisi de antik anlatı geleneğinin parçalarındandır. [2]
Bu bölüm, kanatların yalnızca fiziksel hareketi temsil etmediğini düşünmeye açar: Kahramanın ulaşmak istediği yer ile ulaşmasına izin verilen yer arasında bir gerilim vardır. Bunu belirli bir metnin yorumu olarak ele almak, her Pegasus tasvirine tek bir ahlaki mesaj yüklemekten daha dikkatli bir yaklaşımdır.
5. Pegasus ve Müz aynı resimde
Üstteki baskı The Met’te “Pegasus Crowned by a Muse” adıyla kayıtlıdır. Müze, sanatçıyı on altıncı yüzyılla ilişkilendirilen anonim bir İtalyan sanatçı olarak, kompozisyonu ise Andrea Schiavone’den sonra yapılmış bir çalışma olarak tanımlar. Burada başlık, kahramanlık mücadelesinden farklı bir ilişkiyi, Pegasus ile Müz arasındaki sahneyi görünür kılar. [4]
Aynı mitolojik figürün farklı bir çevrede gösterilmesi, izleyicinin dikkatini de değiştirir. Artık karşıda Khimaira bulunan bir savaş düzeni yerine bir taçlandırma sahnesi vardır. Böyle bir resmi doğrudan antik bir olayın fotoğrafı gibi değil, önceki anlatıların yeni bir sanat ortamında yorumlanması olarak okumak gerekir.
6. Thorvaldsen’in çizimi: Konunun sonraki yaşamı
The Met koleksiyonundaki Bertel Thorvaldsen imzalı “Bellerophon and Pegasus” çizimi, figürlerin çok daha sonraki sanatçılar için de konu olmayı sürdürdüğünü gösterir. Müze kaydı, eseri 1790–1844 aralığına tarihler; kâğıt üzerinde kahverengi mürekkep ve yıkama tekniğini, alttaki siyah tebeşir veya grafit izleriyle birlikte belirtir. [5]
Bertel Thorvaldsen, “Bellerophon and Pegasus”, 1790–1844. The Metropolitan Museum of Art, Harry G. Sperling Fund, 2013; eser no. 2013.555. Public Domain.
Bu iki görseli karşılaştırırken yalnızca kanatlara bakmak yerine figürler arasındaki ilişkiyi izleyebilirsiniz. Hareketi kim başlatıyor, atın bedeni nasıl yönleniyor, insan figürüyle aradaki denge nasıl kuruluyor? Böylece Pegasus’u tek bir amblem olarak değil, farklı anlatılarda farklı roller üstlenen bir karakter olarak görmeye başlayabiliriz.
Sizce Pegasus’un en ilginç yönü hangisi: doğumunun olağanüstülüğü, Bellerophon’la ilişkisi, yoksa yüzyıllar boyunca yeni sanat yorumlarına açık kalması mı?
Kaynakça
[1]
[2]
[3]
[4 / Görsel 1]
[5 / Görsel 2]
Pegasus, modern kültürde çoğu zaman herhangi bir kanatlı atın adı gibi kullanılır. Antik Yunan anlatılarında ise belirli bir soya, belirli kahramanlara ve farklı olaylara bağlı bir figürdür. Perseus ile Bellerophon’un hikâyeleri onun çevresinde kesişir; sonraki sanat eserlerinde ise Müzler ve ilham temalarıyla birlikte yeniden yorumlanır. Bu bağlantıları ayırmak, tek bir kısa özet içinde birbirine karışan anlatıları daha anlaşılır kılar.
“Pegasus Crowned by a Muse”, Andrea Schiavone’den sonra anonim sanatçıya atfedilen baskı. The Metropolitan Museum of Art, eser no. 27.78.2(106), Harris Brisbane Dick Fund, 1927. Public Domain. Eser, antik mitin sonraki dönemlerdeki sanatsal yorumuna örnektir.
1. Doğum anlatısı ve Medusa bağlantısı
Getty’nin ikonografi kaydı, Pegasus’u Perseus’un Medusa’nın başını kesmesi sırasında onun kanından ortaya çıkan kanatlı at olarak tanımlar. Pegasos yazımı da aynı figür için kullanılır. Bu başlangıç, kanatlı atı Medusa anlatısına bağlar; ancak Pegasus’un sonraki olaylarını otomatik olarak Perseus’un bütün maceralarının parçası haline getirmez. [1]
Mitolojik figürlerin ilişkilerini okurken “doğumuna yol açan olay”, “bineği olduğu kahraman” ve “sonradan ilişkilendirildiği tanrı” gibi farklı bağları ayırmak yararlıdır. Bu ayrım, aynı varlığın birden fazla öyküde görünmesini çelişki sanmamızı da önler.
2. Bellerophon ve Khimaira ile mücadele
Theoi’nin antik metin derlemesinde Pseudo-Apollodoros, Pausanias ve Pseudo-Hyginus gibi yazarların farklı aktarımları bir arada görülebilir. Bellerophon’un Pegasus’a binerek Khimaira’ya karşı savaşması bunların ortak temalarındandır. Athena’nın yardımı, atın dizginlenmesi ve kahramanın mücadelesi, kaynaklara göre farklı ayrıntılarla anlatılır. [2]
Bu çeşitlilik, tek bir modern sahneyi bütün antik kaynaklara mal etmemek gerektiğini gösterir. Bir aktarımda ok ve yay vurgulanırken bir sanat eserinde mızrak veya farklı bir mücadele düzeni öne çıkabilir. Edebî metin ile görsel anlatı aynı olayı farklı araçlarla kurar.
3. Bir içki kabındaki sahne
Getty’nin MÖ 570–565 tarihli Lakonia siyah figürlü kylix kaydı, Pegasus, Bellerophon ve Khimaira’yı aynı kompozisyonda gösterir. Kayıt, Bellerophon’un sağa doğru hareket ederken Khimaira’ya saldırdığını; Pegasus’un dizginlerini tuttuğunu ve atın arkasında şaha kalktığını açıklar. Pegasus ile Khimaira, kahramanın çevresinde görsel karşılıklar oluşturur. [3]
Bu örnekte Pegasus yalnızca üzerinde oturulan bir taşıt değildir; kompozisyonun düzenini kuran figürlerden biridir. Kabın yuvarlak yüzeyi, hareketlerin ve bedenlerin yerleştirilmesini etkiler. Aynı anlatının düz bir resimde, kabartmada ve kap içinde farklı görünmesi bu yüzden şaşırtıcı değildir.
4. Göğe yükselme ve kahramanın sınırı
Theoi’de derlenen Pindaros ve Pseudo-Hyginus aktarımlarında, Bellerophon’un göğe ulaşma girişimi ve attan düşüşü yer alır. Ayrıntılar aynı değildir; bazı metinler kahramanın sınırı aşma isteğini, bazıları ise uçuşun sonucunu öne çıkarır. Pegasus’un Zeus’la ve göksel alanla ilişkisi de antik anlatı geleneğinin parçalarındandır. [2]
Bu bölüm, kanatların yalnızca fiziksel hareketi temsil etmediğini düşünmeye açar: Kahramanın ulaşmak istediği yer ile ulaşmasına izin verilen yer arasında bir gerilim vardır. Bunu belirli bir metnin yorumu olarak ele almak, her Pegasus tasvirine tek bir ahlaki mesaj yüklemekten daha dikkatli bir yaklaşımdır.
5. Pegasus ve Müz aynı resimde
Üstteki baskı The Met’te “Pegasus Crowned by a Muse” adıyla kayıtlıdır. Müze, sanatçıyı on altıncı yüzyılla ilişkilendirilen anonim bir İtalyan sanatçı olarak, kompozisyonu ise Andrea Schiavone’den sonra yapılmış bir çalışma olarak tanımlar. Burada başlık, kahramanlık mücadelesinden farklı bir ilişkiyi, Pegasus ile Müz arasındaki sahneyi görünür kılar. [4]
Aynı mitolojik figürün farklı bir çevrede gösterilmesi, izleyicinin dikkatini de değiştirir. Artık karşıda Khimaira bulunan bir savaş düzeni yerine bir taçlandırma sahnesi vardır. Böyle bir resmi doğrudan antik bir olayın fotoğrafı gibi değil, önceki anlatıların yeni bir sanat ortamında yorumlanması olarak okumak gerekir.
6. Thorvaldsen’in çizimi: Konunun sonraki yaşamı
The Met koleksiyonundaki Bertel Thorvaldsen imzalı “Bellerophon and Pegasus” çizimi, figürlerin çok daha sonraki sanatçılar için de konu olmayı sürdürdüğünü gösterir. Müze kaydı, eseri 1790–1844 aralığına tarihler; kâğıt üzerinde kahverengi mürekkep ve yıkama tekniğini, alttaki siyah tebeşir veya grafit izleriyle birlikte belirtir. [5]
Bertel Thorvaldsen, “Bellerophon and Pegasus”, 1790–1844. The Metropolitan Museum of Art, Harry G. Sperling Fund, 2013; eser no. 2013.555. Public Domain.
Bu iki görseli karşılaştırırken yalnızca kanatlara bakmak yerine figürler arasındaki ilişkiyi izleyebilirsiniz. Hareketi kim başlatıyor, atın bedeni nasıl yönleniyor, insan figürüyle aradaki denge nasıl kuruluyor? Böylece Pegasus’u tek bir amblem olarak değil, farklı anlatılarda farklı roller üstlenen bir karakter olarak görmeye başlayabiliriz.
Sizce Pegasus’un en ilginç yönü hangisi: doğumunun olağanüstülüğü, Bellerophon’la ilişkisi, yoksa yüzyıllar boyunca yeni sanat yorumlarına açık kalması mı?
Kaynakça
[1]
[2]
[3]
[4 / Görsel 1]
[5 / Görsel 2]