Puanlar
6
Member
Active member
19 Puanlar
54
0
0
7 günlük aktivite
Sat
Sun
Mon
Tue
Wed
Thu
Fri
Antik Mısır muskalarının dili: Wedjat gözü, skarabe ve nesnenin bağlamı
Küçük bir göz biçimi, mavi-yeşil bir böcek veya minyatür bir eşya, müze vitrininde yalnızca süs gibi görünebilir. Antik Mısır’da ise benzer nesnelere koruma, yenilenme ve ölüm sonrası yaşamla ilgili anlamlar yükleniyordu. Bu anlamlar yalnızca biçime değil, malzemeye, renge, yazıya ve nesnenin nasıl kullanıldığına da bağlıydı. Dolayısıyla bir sembolü öğrenmek, onu tek bir modern anahtar sözcükle eşleştirmekten daha kapsamlı bir iştir.
1. Bir nesneyi muska yapan nedir?
The Met’in Isabel Stünkel tarafından hazırlanan incelemesi, muskayı sahibine olumlu özellikler aktardığına inanılan nesne olarak ele alır. Antik Mısır’da biçim, bezeme, yazı, renk ve malzeme bu anlamın kurulmasına katılabiliyordu. Nesne vücut üzerinde taşınabilir veya ölü gömme uygulamalarında mumya sargıları arasına yerleştirilebilirdi. [1]
Buradaki açıklama tarihsel inancı anlatır. Nesnelerin hastalıkları tedavi ettiğine veya doğaüstü koruma sağladığına ilişkin çağdaş bir kanıt sunmaz. İnancı kendi dönemi içinde anlamakla, o inancın etkisini günümüzde doğrulanmış bir sonuç olarak ileri sürmek farklı şeylerdir.
2. Wedjat gözü: Yeniden bütünleşme fikri
Wedjat, Horus’un iyileşmiş gözünü temsil eden yaygın bir muska biçimidir. The Met’in eser açıklamasına göre insan gözü ile şahin gözü özelliklerini birleştirir; Horus’un şahinle ilişkisi bu tasarımı anlamlandırır. Anlatıda Seth’in yaraladığı veya aldığı göz, Thoth tarafından eski haline getirilir. Bu nedenle sembol yenilenme ve yeniden sağlam olma fikriyle ilişkilendirilir. [2]
Wedjat göz muskası, yaklaşık MÖ 1850–1700, karnelyan. The Metropolitan Museum of Art, Rogers Fund and Edward S. Harkness Gift, 1922; eser no. 22.1.128. Public Domain.
Görseldeki nesnenin uzunluğu yalnızca yaklaşık 1,5 santimetredir. Büyütülmüş bir fotoğrafın ayrıntılı görünmesi, nesnenin kendisinin büyük olduğu anlamına gelmez. Sembolü incelerken ölçeği bilmek, onu bir anıtın parçası veya büyük bir tapınak bezemesiyle karıştırmamayı sağlar. Aynı figür farklı boyut ve malzemelerde yeniden üretilebilir.
3. Yaşayanlar ve ölüler için kullanım
Wedjat gözünün hem yaşayanlar hem de ölüler için kullanıldığı müze kaydında belirtilir. Bu, bir biçimin yalnızca tek bir tören veya tek bir kullanıcı grubuyla sınırlandırılamayacağını gösterir. Aynı simge, kişinin yaşamı boyunca taşıdığı bir nesnede de mezar düzenlemesinin parçasında da görülebilir. [2]
Bu yüzden bir muskanın anlamını sorarken “Neyi gösteriyor?” kadar “Nerede bulundu?” sorusu da önemlidir. Boyunda taşınmış bir nesneyle mumya sargılarına dikilmiş bir nesnenin kullanım geçmişi aynı değildir. Buluntu bağlamı kaybolmuşsa, yalnızca biçimden çok kesin sonuçlar çıkarmak zorlaşır.
4. Skarabe ve güneşin yenilenmesi
The Met koleksiyonundaki fayans skarabe, mumya sargılarıyla ilişkili bir örnektir. Eserin yanlarındaki delikler, ayrı yapılmış kanatların bağlanması ve nesnenin sargılara veya boncuklu mumya ağına tutturulmasıyla ilişkilendirilir. Müze açıklaması, skarabeyi şafaktaki güneş tanrısının görünümü olan Khepri ile bağlar; koruma ve yeniden doğuşun güneş döngüsü üzerinden düşünüldüğünü belirtir. [3]
Mumya sargılarıyla ilişkili skarabe, yaklaşık MÖ 1080–664, fayans. The Metropolitan Museum of Art, Gift of Joseph W. Drexel, 1889; eser no. 89.2.388. Public Domain.
Bu örnekte küçük delikler, figürün kendisi kadar öğreticidir. Fotoğrafa yalnızca “böcek sembolü” diye baktığımızda nesnenin nasıl tutturulduğunu gözden kaçırabiliriz. Yapım ve kullanım izleri, sembolün gerçek nesne üzerindeki işlevini araştırmaya yardımcı olur.
5. Renk ve malzeme neden önemlidir?
The Met incelemesi, fayansın muska yapımında çok yaygın olduğunu; mavi ve yeşilin yaşam ile yenilenme çağrışımları nedeniyle tercih edildiğini anlatır. Yarı değerli taşların renkleri de anlam taşıyabiliyordu. Bu nedenle farklı malzemelerden yapılmış iki benzer figürü, bütün anlamları eşit iki kopya gibi düşünmek yeterli değildir. [1]
Bununla birlikte bugünkü ekran rengi de nesnenin özgün görünümünü eksiksiz aktarmaz. Işık, fotoğraf işleme, malzemenin yaşlanması ve onarım geçmişi görünen tonu etkileyebilir. Bir müze kaydındaki malzeme bilgisini okumak, yalnızca fotoğraf üzerinden yapılan renk yorumunu dengeler.
6. Sembol sözlüklerinin sınırı
“Göz eşittir koruma” veya “skarabe eşittir yeniden doğuş” gibi kısa eşleştirmeler başlangıç için yararlı olabilir. Ama nesnenin tarihini, kullanıcısını, yazısını ve bulunduğu ortamı dışarıda bırakırlar. Daha iyi bir inceleme, benzer biçimleri karşılaştırıp hangi anlamların doğrudan kaynakta bulunduğunu, hangilerinin yorum olduğunu ayırır.
Bu yazıdaki iki muska, aynı geniş inanç dünyasında farklı tasarım ve kullanım biçimleri bulunduğunu gösterir. Birinde gözün yeniden sağlam hale gelmesi, diğerinde güneş döngüsüyle ilişkilendirilen yenilenme öne çıkar. Benzer çağrışımlar, nesnelerin birbirinin yerine geçebileceği anlamına gelmez.
Bir müze vitrinindeki küçük muskayı incelerken ilk hangi soruyu sorardınız: Ne zaman yapılmış, hangi malzemeden, kimin için veya nereye takılmış mı? Seçtiğiniz sorunun yorumunuzu nasıl değiştirebileceğini paylaşabilirsiniz.
Kaynakça
[1]
[2 / Görsel 1]
[3 / Görsel 2]
Küçük bir göz biçimi, mavi-yeşil bir böcek veya minyatür bir eşya, müze vitrininde yalnızca süs gibi görünebilir. Antik Mısır’da ise benzer nesnelere koruma, yenilenme ve ölüm sonrası yaşamla ilgili anlamlar yükleniyordu. Bu anlamlar yalnızca biçime değil, malzemeye, renge, yazıya ve nesnenin nasıl kullanıldığına da bağlıydı. Dolayısıyla bir sembolü öğrenmek, onu tek bir modern anahtar sözcükle eşleştirmekten daha kapsamlı bir iştir.
1. Bir nesneyi muska yapan nedir?
The Met’in Isabel Stünkel tarafından hazırlanan incelemesi, muskayı sahibine olumlu özellikler aktardığına inanılan nesne olarak ele alır. Antik Mısır’da biçim, bezeme, yazı, renk ve malzeme bu anlamın kurulmasına katılabiliyordu. Nesne vücut üzerinde taşınabilir veya ölü gömme uygulamalarında mumya sargıları arasına yerleştirilebilirdi. [1]
Buradaki açıklama tarihsel inancı anlatır. Nesnelerin hastalıkları tedavi ettiğine veya doğaüstü koruma sağladığına ilişkin çağdaş bir kanıt sunmaz. İnancı kendi dönemi içinde anlamakla, o inancın etkisini günümüzde doğrulanmış bir sonuç olarak ileri sürmek farklı şeylerdir.
2. Wedjat gözü: Yeniden bütünleşme fikri
Wedjat, Horus’un iyileşmiş gözünü temsil eden yaygın bir muska biçimidir. The Met’in eser açıklamasına göre insan gözü ile şahin gözü özelliklerini birleştirir; Horus’un şahinle ilişkisi bu tasarımı anlamlandırır. Anlatıda Seth’in yaraladığı veya aldığı göz, Thoth tarafından eski haline getirilir. Bu nedenle sembol yenilenme ve yeniden sağlam olma fikriyle ilişkilendirilir. [2]
Wedjat göz muskası, yaklaşık MÖ 1850–1700, karnelyan. The Metropolitan Museum of Art, Rogers Fund and Edward S. Harkness Gift, 1922; eser no. 22.1.128. Public Domain.
Görseldeki nesnenin uzunluğu yalnızca yaklaşık 1,5 santimetredir. Büyütülmüş bir fotoğrafın ayrıntılı görünmesi, nesnenin kendisinin büyük olduğu anlamına gelmez. Sembolü incelerken ölçeği bilmek, onu bir anıtın parçası veya büyük bir tapınak bezemesiyle karıştırmamayı sağlar. Aynı figür farklı boyut ve malzemelerde yeniden üretilebilir.
3. Yaşayanlar ve ölüler için kullanım
Wedjat gözünün hem yaşayanlar hem de ölüler için kullanıldığı müze kaydında belirtilir. Bu, bir biçimin yalnızca tek bir tören veya tek bir kullanıcı grubuyla sınırlandırılamayacağını gösterir. Aynı simge, kişinin yaşamı boyunca taşıdığı bir nesnede de mezar düzenlemesinin parçasında da görülebilir. [2]
Bu yüzden bir muskanın anlamını sorarken “Neyi gösteriyor?” kadar “Nerede bulundu?” sorusu da önemlidir. Boyunda taşınmış bir nesneyle mumya sargılarına dikilmiş bir nesnenin kullanım geçmişi aynı değildir. Buluntu bağlamı kaybolmuşsa, yalnızca biçimden çok kesin sonuçlar çıkarmak zorlaşır.
4. Skarabe ve güneşin yenilenmesi
The Met koleksiyonundaki fayans skarabe, mumya sargılarıyla ilişkili bir örnektir. Eserin yanlarındaki delikler, ayrı yapılmış kanatların bağlanması ve nesnenin sargılara veya boncuklu mumya ağına tutturulmasıyla ilişkilendirilir. Müze açıklaması, skarabeyi şafaktaki güneş tanrısının görünümü olan Khepri ile bağlar; koruma ve yeniden doğuşun güneş döngüsü üzerinden düşünüldüğünü belirtir. [3]
Mumya sargılarıyla ilişkili skarabe, yaklaşık MÖ 1080–664, fayans. The Metropolitan Museum of Art, Gift of Joseph W. Drexel, 1889; eser no. 89.2.388. Public Domain.
Bu örnekte küçük delikler, figürün kendisi kadar öğreticidir. Fotoğrafa yalnızca “böcek sembolü” diye baktığımızda nesnenin nasıl tutturulduğunu gözden kaçırabiliriz. Yapım ve kullanım izleri, sembolün gerçek nesne üzerindeki işlevini araştırmaya yardımcı olur.
5. Renk ve malzeme neden önemlidir?
The Met incelemesi, fayansın muska yapımında çok yaygın olduğunu; mavi ve yeşilin yaşam ile yenilenme çağrışımları nedeniyle tercih edildiğini anlatır. Yarı değerli taşların renkleri de anlam taşıyabiliyordu. Bu nedenle farklı malzemelerden yapılmış iki benzer figürü, bütün anlamları eşit iki kopya gibi düşünmek yeterli değildir. [1]
Bununla birlikte bugünkü ekran rengi de nesnenin özgün görünümünü eksiksiz aktarmaz. Işık, fotoğraf işleme, malzemenin yaşlanması ve onarım geçmişi görünen tonu etkileyebilir. Bir müze kaydındaki malzeme bilgisini okumak, yalnızca fotoğraf üzerinden yapılan renk yorumunu dengeler.
6. Sembol sözlüklerinin sınırı
“Göz eşittir koruma” veya “skarabe eşittir yeniden doğuş” gibi kısa eşleştirmeler başlangıç için yararlı olabilir. Ama nesnenin tarihini, kullanıcısını, yazısını ve bulunduğu ortamı dışarıda bırakırlar. Daha iyi bir inceleme, benzer biçimleri karşılaştırıp hangi anlamların doğrudan kaynakta bulunduğunu, hangilerinin yorum olduğunu ayırır.
Bu yazıdaki iki muska, aynı geniş inanç dünyasında farklı tasarım ve kullanım biçimleri bulunduğunu gösterir. Birinde gözün yeniden sağlam hale gelmesi, diğerinde güneş döngüsüyle ilişkilendirilen yenilenme öne çıkar. Benzer çağrışımlar, nesnelerin birbirinin yerine geçebileceği anlamına gelmez.
Bir müze vitrinindeki küçük muskayı incelerken ilk hangi soruyu sorardınız: Ne zaman yapılmış, hangi malzemeden, kimin için veya nereye takılmış mı? Seçtiğiniz sorunun yorumunuzu nasıl değiştirebileceğini paylaşabilirsiniz.
Kaynakça
[1]
[2 / Görsel 1]
[3 / Görsel 2]